Ο ΚΩΔΙΚΑΣ ΤΟΥ ΣΙΝΑ

«Ο μεγαλύτερος "άγνωστος" συγγραφέας της Αμερικής» (Publishers Weekly) Ο Κώδικας του Σινά είναι το πρώτο από τα τέσσερα αυτοτελή μυθιστορήματα του Κουαρτέτου της Ιερουσαλήμ, που μας δίνουν την ευκαιρία να κατανοήσουμε με μοναδικό τρόπο τη μακρόχρονη και σύνθετη ιστορία της Μέσης Ανατολής. Ο συγγραφέας πλάθει μια εναλλακτική εκδοχή για την Ιστορία, η οποία αρχίζει όταν, στις αρχές του 19ου αιώνα, ο Σκάντερμπεγκ Βαλενστάιν, ένας φανατικός Τραπιστής μοναχός από την Αλβανία, ανακαλύπτει αυτό που είναι «πέραν πόσης αμφιβολίας η παλαιότερη Βίβλος στον κόσμο» και διαπιστώνει ότι «διέψευδε κάθε θρησκευτική αλήθεια που έχει γίνει αποδεκτή». Τι θα συνέβαινε άραγε -αναρωτιέται με τρόπο που δεν διαφέρει πολύ από τις σύγχρονες εικασίες των μελετητών της Βίβλου- «αν ξαφνικά ο κόσμος υποψιαζόταν όχι ο Μωάμεθ μπορεί να είχε ζήσει έξι αιώνες πριν από τον Χριστό» ή «ότι οι αρετές της Μαρίας, της Φατιμά και της Ρουθ είχαν μπερδευτεί μεταξύ τους από τους μεταγενέστερους χρονικογράφους;» Ο Βαλενστάιν καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «ο Μελχισεδέκ πρέπει να έχει την Πόλη της Ειρήνης», όπως ακριβώς «οι άνθρωποι πρέπει να έχουν την Ιερουσαλήμ τους». Ο Βαλενστάιν πιστεύει πως η πίστη πρέπει να διατηρηθεί στον κόσμο και ότι, αν απουσιάζει η αιτία για την πίστη, τότε είναι καθήκον του να την παράσχει. «Η απόφαση που είχε πάρει στο κελί του», μας λέει ο Whittemore, «ήταν να παραποιήσει την αυθεντική Βίβλο». Όμως, αυτή η παραποίηση -ό,τι έχει οδηγήσει σε αυτήν και ό,χι απορρέει από αυτήν- γίνεται μια ευφάνταστη έμπνευση, που διαπνέει το βιβλίο από την αρχή ως το τέλος. Είναι ο τρόπος του Whittemore να μας ζητήσει να σκεφτούμε τους πολλούς τρόπους μέσω των οποίων οι ψευδαισθήσεις μπορούν να γεννήσουν πραγματικότητες, μέσω των οποίων οι πραγματικότητες μπορούν να μεταμορφωθούν από τα όνειρα και -πάνω απ' όλα- μέσω των οποίων το πραγματικό και το φανταστικό μπορούν να συνωμοτήσουν για να δημιουργήσουν τα γεγονότα και τους θρύλους που καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο ζούμε και πεθαίνουμε. Είναι ένα αξιόλογο ερωτικό τραγούδι για τους Αγίους Τόπους και για τις μυριάδες ονείρων και πράξεων που, μέσα σε τέσσερις και πλέον χιλιετίες, έχουν αποτελέσει τον πυρήνα όλων όσα έχουμε καταλήξει να πιστεύουμε ότι είναι η αιτία και το αποτέλεσμα της ατομικής και συλλογικής μας μοίρας. «Ο τόπος είναι η αρχή της μνήμης», δηλώνει ο Whittemore και μας δείχνει, επανειλημμένα, πως η ιστορία ενός συγκεκριμένου τόπου είναι τόσο η αιτία των γεγονότων όσο και κάθε απλό πολιτικό γεγονός. Οι περιγραφές τόπων όπως η Ιεριχώ, η Δαμασκός, η Βηρυτός, η Ιερουσαλήμ και το Σινά -η δομή και οι λεπτομέρειες των κτηρίων και των αγορών, των υπόγειων θαλάμων και των υπέργειων οχυρών, των αγίων τόπων και της ερήμου- δίνονται παραστατικά και απτά. Με τις «ατελείωτες κατεδαφίσεις και ανοικοδομήσεις της Ιερουσαλήμ» αυτοί οι τόποι παίρνουν ζωή και ανασαίνουν -όπως και οι χαρακτήρες του Whittemore- σ' ένα φανταστικό κόσμο, όπου το δυνατόν προηγείται σταθερά του πιθανού και όπου μαζί γίνονται κεντρικοί πρωταγωνιστές. Αν ο Whittemore ήταν απλώς και μόνον ένας "διασκεδαστής", και πάλι τα μυθιστορήματά του θα είχαν μεγάλη αξία. Εκείνος, όμως, επιτυγχάνει κάτι πιο δύσκολο. Μας ψυχαγωγεί. Μας ανοίγει νέους δρόμους. Εξαλείφει το τετριμμένο και εν πολλοίς προβλέψιμο, φέρνει στο φως τον πραγματικό παραλογισμό που χαρακτηρίζει τις ανθρώπινες σχέσεις. Μας υπενθυμίζει ότι το φανταστικό βρίσκεται παντού, ανάμεσά μας, και δεν το βλέπουμε, διότι έχουμε τα μάτια μας κλειστά.