ΠΟΙΗΜΑΤΑ 1963-2018

Επίμετρο: ΑΝΤΩΝΗΣ ΜΠΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ

[…]
Στον Στρατή Χαβιαρά το εκ των υστέρων κριτικό βλέμμα αντιμετωπίζει ένα αίνιγμα: αφενός μια εμβληματική ιστορία της μυθικής ικανότητας του πολυμήχανου Έλληνα να υπερβαίνει τις δυσκολίες της ζωής, να πετυχαίνει στόχους και να καταξιώνεται· αφετέρου μια αντι-ιστορία του διαρκούς τραύματος, της αιμορραγούσας πληγής· αφενός τον προσωπικό και αισθητικό θρίαμβο του ακατάβλητου και ακαταπόνητου δημιουργού· αφετέρου τον κατακερματισμό ενός υποκειμένου που συγκροτείται μόνο στη διάλυσή του, τόσο προς την κατεύθυνση του άλλου, όσο και σε αυτή της διαρκούς ολίσθησής του ανάμεσα στους ορίζοντες παρόντος, παρελθόντος και μέλλοντος· αφενός τον ποιητικό λόγο ως όργανο επώδυνης αναψηλάφησης και αφετέρου την ποίηση ως βάλσαμο και γιατρικό μιας αλλιώς δυσβάσταχτης ζωής· αφενός την ελληνική ιστορία ως ακατάπαυστη αλληλουχία οδύνης και αφετέρου ως κάτι ανεξάλειπτα θραυσματικό, διασπορικό, μετέωρο, μη αναγώγιμο σε κανένα «μεγάλο αφήγημα». Μα ανάμεσα σε όλους αυτούς τους ανεπίλυτους δυϊσμούς, «σ’ αυτόν εδώ τον χώρο που δεν είναι χώρος», τον χώρο δηλαδή της ποίησης, ο Χαβιαράς αναδύεται πάνω απ’ όλα ως μάρτυρας: κάποιος που είδε και έζησε τον εγκλωβισμό στα σιδερένια σαγόνια της ιστορίας όσο και τη διασπορική διαφυγή από τα όρια της προδιαγεγραμμένης μοίρας, κάποιος που κατέγραψε εξίσου την παρουσία του ξένου εδώ, της ξενότητας του ντόπιου στον τόπο του και της αναζήτησης ενός τόπου για να υπάρξεις. Και κάποιος που αφοσιώθηκε στη μαρτυρία για όλα αυτά, παραδιδόμενος στη φωτιά της μνήμης, ξεδιψώντας μια ακόρεστη δίψα με αυτή, αγωνιζόμενος να θυμηθεί ένα μέλλον που να έχει μέλλον.
Αντώνης Μπαλασόπουλος

ΧΑΒΙΑΡΑΣ, ΣΤΡΑΤΗΣ
Ο Στρατής Χαβιαράς (1935-2020), δίγλωσσος συγγραφέας με διακρίσεις και μεταφραστής ποίησης, γεννήθηκε στη Νέα Κίο Αργολίδας. Ξεκίνησε ως οικοδόμος, πρωτοεμφανίστηκε στα ελληνικά γράμματα ως ποιητής και αρθρογράφος σε εφημερίδες της εποχής παρουσιάζοντας νέες εκδόσεις βιβλίων. Μετακόμισε στην Αμερική, όπου σπούδασε και εργάστηκε στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ για σαράντα χρόνια – είκοσι έξι ως επιμελητής του Woodberry Poetry Room. Ίδρυσε και επιμελήθηκε σημαντικά περιοδικά ποίησης στην Αμερική (Arion’s Dolphin, Erato, Harvard Review) όπου δημοσίευσε ειδικά αφιερώματα (35 Post-War Greek Poets, Kiss – A collaboration, Seamus Heaney – A Celebration, Charlie Simic at Large) και σημαντικές ηχογραφήσεις ποιητών (The Poet’s Voice, Seamus Heaney at Harvard, Vladimir Nabokov at Harvard). Συνεργάστηκε με πολλούς και σημαντικούς ποιητές και έκανε γνωστό το έργο Ελλήνων ποιητών και συγγραφέων στον αγγλόφωνο κόσμο. Έργα του έχουν επίσης μεταφραστεί στα γαλλικά, ισπανικά, ιταλικά, φινλανδικά, ολλανδικά, τουρκικά, τσεχοσλοβακικά και μεξικανικά.