Skip to main content
12-03-2020

Κλασικοί Συγγραφείς | Πάμπλο Νερούδα

Κλασικοί Συγγραφείς | Πάμπλο Νερούδα

Χιλιανός ποιητής και συγγραφέας. Αυτός που ύμνησε μοναδικά την ελευθερία, τη δικαιοσύνη και τη γυναίκα. Πολιτικοποιημένος, παθιασμένος με τη ζωή, βραβεύτηκε το 1952 με το Βραβείο Λένιν και το 1971 με το Νόμπελ Λογοτεχνίας και η βράβευση αυτή προκάλεσε αντιδράσεις στις συντηρητικές παρατάξεις των λόγιων.

Κατά τη διάρκεια των διπλωματικών του ταξιδιών, κατέγραψε τις άθλιες συνθήκες ζωής των χαμηλών κοινωνικών τάξεων, γνώρισε από κοντά τα ολοκληρωτικά καθεστώτα της Ισπανίας και άλλων χωρών και αυτές του οι εμπειρίες θα επηρεάσουν άμεσα το ποιητικό του έργο. Έγραψε ερωτικούς στίχους και ύμνησε μοναδικά τη γυναίκα. Παράλληλα, όμως, έγραψε και επαναστατικούς στίχους, αφιέρωσε ποιήματα στον Φιντέλ Κάστρο, ενώ ο Μίκης Θεοδωράκης θα μελοποιήσει το έργο του «Κάντο Χενεράλ».

Τα ποιήματά του αμέτρητα, ο ρυθμός και η γοητεία της γλώσσας του δεν άφησαν ασυγκίνητο κανέναν. Η προσωπικότητά και η δράση του συγκρίνονται με αυτές ενός μυθιστορηματικού ήρωα. Έχουν γυριστεί ταινίες αφιερωμένες στον ποιητή, σημειώνοντας επιτυχία.

Με το έργο του εξέφρασε τα πάθη του λαού του αλλά και όλου του καταπιεσμένου κόσμου. Τα βιβλία του μεταφράστηκαν σε πολλές γλώσσες.

12/7/1904. Γεννιέται στη Παράλ της Χιλής ο Ρικάρδο Νεφταλί Ρέγιες Μπασοάλτο, γνωστός αργότερα ως Πάμπλο Νερούδα. Μεγαλώνει χωρίς τη μητέρα του, που έχασε σχεδόν έναν μήνα μετά τη γέννησή του, αλλά με τον πατέρα του και τη μητριά του, στην πόλη Τεμούκο.

1914. Ο μικρός Ρικάρδο γράφει τα πρώτα του ποιήματα και εισπράττει την πρώτη απόρριψη από τον ίδιο του τον πατέρα. Αυτό, όμως, δεν τον πτοεί και συνεχίζει τη συγγραφή με το ψευδώνυμο «Πάμπλο Νερούδα».

1916-1921. Φανατικός αναγνώστης της Λογοτεχνίας, διαβάζει τους κλασικούς συγγραφείς και αργότερα μυείται και στην κλασική ρωσική λογοτεχνία, χάρη στην προτροπή της καθηγήτριάς στο Γυμνάσιο, Γκαμπριέλας Μιστράλ, η οποία το 1945 θα κερδίσει το Νόμπελ Λογοτεχνίας.

1921. Είναι έφηβος όταν δημοσιεύει τα πρώτα του ποιήματα, με διάφορα ψευδώνυμα. Συνεχίζει ακάθεκτος την ανάγνωση και τη συγγραφή, ακόμα περισσότερο όταν, ως φοιτητής πλέον, μετακομίζει στο Σαντιάγο, για να σπουδάσει γαλλική φιλολογία.

1923. Σε ηλικία 19 χρόνων εκδίδει την πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο «Crepusculario».

1924. Η δεύτερη ποιητική του συλλογή κυκλοφορεί με τον τίτλο «Veinte poemas de amor y una canciσn desesperada» («Είκοσι ερωτικά ποιήματα και ένα απελπισμένο άσμα»). Η αναγνώριση έρχεται με αυτό το έργο, όμως, ο Νερούδα δυσκολεύεται να επιβιώσει.

1926. Δημοσιεύει τη συλλογή «Tentativa del hombre infinito» και το μυθιστόρημα «El habitante y su esperanza».

1927-1935. Για την καλύτερη επιβίωσή του, αποφασίζει να μπει στο Διπλωματικό σώμα. Τα ταξίδια ξεκινούν και θα επισκεφτεί πολλές χώρες σε όλο τον κόσμο. Εργάζεται στο Κολόμπο (Κεϋλάνη), την Μπατάβια (Ιάβα) και τη Σιγκαπούρη.

1927. Διορίζεται επίτιμος πρόξενος στο Ρανγκούν της Βιρμανίας (πρώην βρετανική αποικία).

6/1/1930. Στην Μπατάβια γνωρίζει και παντρεύεται την ολλανδή τραπεζικό υπάλληλο Μαρούκα.

Επιστρέφει στη Χιλή και συνεχίζει τα διπλωματικά ταξίδια στο Μπουένος Άιρες και στη Βαρκελώνη.

1934. Στην Ισπανία, όπου διαμένει η οικογένεια Νερούδα, γεννιέται η κόρη του ποιητή και της Μαρούκα, η Μάλβα Μαρίνα. Το παιδί υποφέρει από υδροκεφαλία, ενώ κι άλλα προβλήματα υγείας το ταλαιπωρούν.

1935. Εκδίδει την ποιητική συλλογή «Residencia en la tierra». Έργο που μεγάλο μέρος του έγραψε κατά τη διάρκεια της διπλωματικής του θητείας, και στο οποίο περιλαμβάνονται ποιήματα με έντονο τον σουρεαλιστικό χαρακτήρα.

1938. Το Λαϊκό μέτωπο της Χιλής στέλνει τον Πάμπλο Νερούδα πρέσβη στο Παρίσι και μετά στο Μεξικό. Έχει αποβληθεί από την Ισπανία, λόγω της αριστερής πολιτικής του τοποθέτησης στον Ισπανικό εμφύλιο πόλεμο.

1940-1943.Η κόρη του ποιητή μεγαλώνει σε μια θετή οικογένεια στην Ολλανδία. Την περίοδο της γερμανικής κατοχής, αντιμετωπίζεται ως άτομο γενετικά κατώτερο. O Νερούδα αποξενώνεται από την οικογένειά του και συνάπτει σχέσεις με τη γυναίκα που θα γίνει αργότερα η δεύτερη σύζυγός του. Ο γάμος με τη Μαρούκα διαλύεται το 1943 στο Μεξικό. Λίγο αργότερα θα παντρευτεί τη δεύτερη σύζυγό του, Αργεντίνα Δέλια ντελ Καρρίλ, με την οποία θα ζήσουν μαζί 16 χρόνια.

1943. Επιστρέφει στη Χιλή, πραγματοποιεί περιοδεία στο Περού και εκδηλώνει βαθύ ενδιαφέρον για τους αρχαίους πολιτισμούς της Λατινικής Αμερικής.

1945. Ολοκληρώνει και κυκλοφορεί το έργο «Alturas de Macchu Picchu», εμπνευσμένο από το ταξίδι του στο Περού.

1947. Κυκλοφορεί το έργο του «Tercera residencia».

1948. Εκλέγεται γερουσιαστής με το Κομμουνιστικό Κόμμα Χιλής. Όταν ο κομμουνισμός απαγορεύεται στη Χιλή από τον πρόεδρο Γκονσάλες Βιδέλα, ο Νερούδα αναγκάζεται να κρυφτεί μαζί με τη σύζυγό του, γιατί εκδόθηκε ένταλμα σύλληψης εις βάρος του. Του αφαιρείται το αξίωμα του γερουσιαστή.

1949-1952. Διαφεύγει στη νότια Χιλή και από εκεί με άλογο, μέσα από τις Άνδεις, δραπετεύει στην Αργεντινή κι έπειτα στην Ευρώπη. Επισκέπτεται τη Ρωσία για τον εορτασμό των 100 χρόνων από τη γέννηση του λογοτέχνη Αλεξάντρ Σ. Πούσκιν. Εκεί γνωρίζει τον τούρκο ποιητή Ναζίμ Χικμέτ και θα ανταλλάξουν πολιτικές και άλλες απόψεις. Απογοητεύεται, όμως, από τον Στάλιν.

1950. Χαρακτηρίστηκε το «μεγαλύτερο πολιτικό ποίημα». Πρόκειται για το «Canto General», που κυκλοφορεί και όλοι μιλούν για ένα αριστούργημα.

1952. Τον Αύγουστο του ίδιου έτους επιστρέφει στη Χιλή, προσκεκλημένος από τον Σαλβαδόρ Αλιέντε, υποψήφιο για τις προεδρικές εκλογές. Η δεύτερη σύζυγός του μαθαίνει για τη σχέση του ποιητή με τη χιλιανή τραγουδίστρια Ματίλντε Ουρούτια και το ζευγάρι χωρίζει.

Η διαμονή του στο νησί Κάπρι της νότιας Ιταλίας με την Ματίλντε Ουρούτια ήταν η πηγή έμπνευσης για τη συγγραφή του μυθιστορήματος του Αντόνιο Σκαρμέτα «Ardiente Paciencia» και τη δημιουργία της ταινίας «Il postino» (Ο ταχυδρόμος, 1994). Κυκλοφορεί το έργο του «Los versos del capitan» («Οι στίχοι του καπετάνιου»).

1953. Εκδίδεται η ποιητική συλλογή «Todo el amor» («Όλη η αγάπη). Την ίδια χρονιά βραβεύεται με το Βραβείο Λένιν.

1954. Εκδίδεται το έργο «Los versos del capitan» («Οι στίχοι του καπετάνιου»). Πηγή έμπνευσης η Ματίλντε Ουρούτια, η «μούσα» του ποιητή, που τον ακολουθεί στα χρόνια της εξορίας.

1957. Επισκέπτεται την Κίνα και μένει έκπληκτος από τη λατρεία των Κινέζων προς τον ηγέτη τους, Μάο Τσε Τουνγκ.

1958. Κυκλοφορεί το έργο «Extravagario» («Εστραβαγάριο»).

1959. Τιμάται από το κεντρικό πανεπιστήμιο της Βενεζουέλας.  

1966. Παντρεύεται τη Ματίλντε, τη «μούσα» του. Το ίδιο έτος συμμετέχει στο συνέδριο International PEN στη Νέα Υόρκη, χάρη στην επιμονή του Άρθουρ Μίλλερ να του δοθεί βίζα.

1967. Ο Τσε Γκεβάρα πεθαίνει και ο Νερούδα γράφει μια σειρά από άρθρα για την απώλεια του «μεγάλου ήρωα».

1970-1972. Διαμένει στη Γαλλία, ως πρεσβευτής της Χιλής, διορισμένος από τον Αλιέντε.

1971. Βραβεύεται με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Στην ομιλία του θα αφηγηθεί το πέρασμα προς την ελευθερία, από τις Άνδεις της Χιλής στην Αργεντινή, έφιππος. Εκτός των άλλων, θα πει: «Ένας ποιητής είναι ταυτόχρονα μια δύναμη αλληλεγγύης και μοναξιάς».

1972. Του απονέμουν το βραβείο Golden Wreath Award. Στο Παρίσι επαναδιαπραγματεύεται το εξωτερικό χρέος της Χιλής με τις ευρωπαϊκές και αμερικανικές τράπεζες. Όμως, οι εργασίες αυτές μένουν στη μέση. Ο Νερούδα πάσχει από καρκίνο του προστάτη και επιστρέφει στη Χιλή.

23/9/1973. Το πραξικόπημα του Πινοσέτ είναι σε πλήρη εξέλιξη. Το ολοκληρωτικό καθεστώς που ηγείται περιορίζει και εξαλείφει κάθε αντίσταση. Τα ανθρώπινα δικαιώματα για άλλη μια φορά καταπατούνται. Ήδη άρρωστος από καρκίνο και σε κατ’ οίκον περιορισμό από το τη δικτατορία του Πινοσέτ, ο Πάμπλο Νερούδα πεθαίνει στην κλινική Santa Maria. Σύντομα, κυκλοφορούν πολλά σενάρια για δολοφονία του ποιητή έπειτα από εντολή του Πινοσέτ. Την ώρα της κηδείας του, στρατιώτες και αστυνομικοί εισβάλλουν στο σπίτι του, στους λόφους της Isla Negra, και καταστρέφουν όλα τα έγγραφα και τα βιβλία.

 

1974. Μετά θάνατον, κυκλοφορεί το βιβλίο του «Libro de las preguntas» («Το βιβλίο των ερωτήσεων») και η αυτοβιογραφία του με τίτλο «Confieso que he vivido», από τη Ματίλντε Ουρούτια, η οποία συγκρούεται με την κυβέρνηση Πινοσέτ.

1990. Τα έργα του, που είχαν απαγορευτεί στη Χιλή, κατά τη διάρκεια της δικτατορίας Πινοσέτ, κυκλοφορούν και πάλι.

2013. Γίνεται εκταφή της σορού του, προκειμένου να εξακριβωθεί αν ο ποιητής πέθανε από φυσικά αίτια ή υπήρξε θύμα δολοφονίας του δικτατορικού καθεστώτος της Χιλής.

Η Δανάη Στρατηγοπούλου (1913-2009), τραγουδίστρια, μουσικός, συγγραφέας και μεταφράστρια, διετέλεσε την περίοδο 1972-1973 καθηγήτρια στην έδρα της Ελληνικής Λαογραφίας στο πανεπιστήμιο του Σαντιάγο, στη Χιλή. Ανάμεσα στα άλλα, μετέφρασε ποιήματα του Πάμπλο Νερούδα στα ελληνικά, όπως και το Canto General.

Pablo Neruda, όλα τα βιβλία εδώ: https://www.nakasbookhouse.gr/author/pablo-neruda