Skip to main content
14-12-2018

Η Βίκυ Κατσαρού και το βιβλίο της "Τα κεράσια της Εύας", από τις εκδόσεις Ιωλκός

Η Βίκυ Κατσαρού γεννήθηκε και ζει στην Αθήνα. Είναι απόφοιτη του τμήματος Κλασικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Έχει κάνει μεταπτυχιακές σπουδές στην ελληνική γλώσσα και λογοτεχνία, στη θεατρολογία και στο Η’ Εργαστήρι Επιμελητών του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης (ΜΙΕΤ). Τα τελευταία χρόνια εργάζεται ως μεταφράστρια και επιμελήτρια εκδόσεων, ενώ παράλληλα αρθρογραφεί, συμμετέχει σε λογοτεχνικά πρότζεκτ και φωτογραφίζει ασταμάτητα. Από τις εκδόσεις Ιωλκός κυκλοφορεί η πρώτη της ποιητική συλλογή, "Τα κεράσια της Εύας" (2018).

Για τα «κεράσια της Εύας» θα χρειαστούμε μεγάλο καλάθι. Είναι ένα μεστό ντεμπούτο της Βίκυς Κατσαρού στον ποιητικό χώρο.

Η ποιητική σας συλλογή έχει μια ισχυρή σπονδυλική στήλη, αρχή-μέση-τέλος, ένα μονοπάτι με πρωταγωνίστρια τη βιβλική Εύα, όχι όμως μόνο στη βιβλική της μορφή. Μιλήστε μας για τη σύλληψη της ιδέας αυτής και για το διάστημα που χρειαστήκατε για να έρθει αυτή στο τελικό της στάδιο, να την κρατάμε στα χέρια μας.
Τα κεράσια της Εύας είναι αποτέλεσμα χρόνων μελέτης και γραφής. Κάθε λέξη βαραίνει, κάθε στίχος βαραίνει, τίποτα δεν βρίσκεται εκεί που βρίσκεται τυχαία, από τη σειρά των λέξεων, τη διαδοχή των ποιημάτων αλλά και τη θέση τους στο σύνολο του έργου, από την ποθητή μουσικότητα και τον ρυθμό.  Αφορμή της έμπνευσης ήταν το θέμα της εξορίας του ανθρώπου, εξορίας με την έννοια της απόρριψης των γνώσεων, πεποιθήσεων, αξιών και αρχών που του κληροδοτούνται από τα πρώτα περιβάλλοντα κοινωνικοποίησής του, και δεν θα μπορούσε την ιδέα αυτή να την ενσαρκώνει άλλος καλύτερα από τη βιβλική Εύα.

Αφιερώνετε το βιβλίο σας στη γιαγιά σας και στη μνήμη των θυμάτων της 23ης Ιουλίου 2018. Προφανώς αναφέρεστε στη μεγάλη καταστροφή που προκάλεσε η πυρκαγιά στη βορειοανατολική Αττική. Συνδέεται τα γεγονότα εκείνων των ημερών με το έργο σας; Η αναφορά στη γιαγιά σας θα θέλατε να μας οδηγήσει κάπου;
Το βιβλίο αφιερώνεται στα θύματα των πυρκαγιών ως υπόμνηση κυρίως• ότι οφείλουμε να μην ξεχνάμε τέτοια τραγικά γεγονότα, τα οποία πρέπει να γίνονται η αφορμή ανασύνταξης και λήψης μέτρων προς αποφυγή ανάλογων καταστροφών στο μέλλον. Στις φονικές εκείνες πυρκαγιές, άνθρωποι έχασαν άδικα τη ζωή τους, τερματίστηκε βίαια η ύπαρξή τους.
Από την άλλη, η αναφορά στη γιαγιά μου γίνεται επειδή την έχασα πριν από έναν χρόνο, είδα το τέλος της να έρχεται, το βίωσα σε όλη του την τραγικότητα. Τα κεράσια της Εύας είναι μια ποιητική συλλογή υπαρξιακά προσανατολισμένη. Ως ανθρωποκεντρική και υπαρξίστρια, εκείνο που με ενδιαφέρει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο είναι οι άνθρωποι να μπορούν να υπάρχουν αυθεντικοί και ελεύθεροι.

Η φωτιά, ο χαμένος παράδεισος, η καταστροφή, μπορεί να λειτουργήσουν ως μοχλοί επαναπροσδιορισμού της ζωής μας; Μπορεί να είναι αναζωογονητικοί, σε δεύτερη σκέψη να αναγεννούν από τις στάχτες έναν νέο εαυτό, μια νέα οπτική για τη ζωή μας και τους ανθρώπους που την περιβάλλουν; Τι μας λέει η Εύα σας;
Κάθε καταστροφή σε πραγματικό ή συμβολικό επίπεδο προσφέρει τη δυνατότητα νέας εκκίνησης και την ευκαιρία επαναπροσδιορισμού του εαυτού μας και των σχέσεών μας με τους άλλους. Η Εύα δεν αφορά απλώς την αναγέννηση αλλά κυρίως αυτόν τον επαναπροσδιορισμό. Σαν σύνολο είναι ένα έργο βαθύτατα μεταφεμινιστικό. Αποκαθηλώνει τους ζώντες θεούς της, που μπορεί να είναι ο γονέας, ο σύντροφος, οι φίλοι, κάθε άνθρωπος στη θέση του θύτη ή του καταπιεστή, τους διαμελίζει, τους φέρνει στο δικό της ύψος, τους ξαναπλάθει με υλικό άδολο και ίσο και ξεκινά από το μηδέν να χτίζει ξανά τη σχέση της μαζί τους. Η πορεία της Εύας είναι ο ίδιος ο κύκλος της ζωής, είναι η διαδικασία της αυτογνωσίας, το σμίξιμο με το παιδί μέσα μας που απαιτεί φωνή και ύπαρξη. Προσδοκά ελευθερία.

Κυριαρχεί ένα πνευματικό, θρησκευτικό στοιχείο στην ποιητική σας συλλογή, που θα μπορούσε να ανήκει σε οποιαδήποτε θρησκεία, δόγμα, καθώς η αναζήτηση της Εύας, οι προβληματισμοί της, η τοποθέτησή σας, το ξεγύμνωμά της μέσα από τον κύκλο της ζωής της έχουν μια καθολική απήχηση. Ποια είναι η δική σας τοποθέτηση;
Τα στοιχεία αυτά αποτέλεσαν το όχημα για να επικοινωνήσω όλα όσα κυοφορούν οι στίχοι στον βαθύ τους πυρήνα. Τα κεράσια της Εύας δεν είναι μια συλλογή που αποκαλύπτεται με μία ανάγνωση. Χρειάζεται να επαναπροσεγγιστούν ξανά και ξανά. Ναι, μεν, οικοδομούνται με υλικά από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη, ναι, μεν, δανείζονται στοιχεία από άλλες θρησκείες και φιλοσοφικά συστήματα, αλλά στόχος τους είναι ο ίδιος ο άνθρωπος. Τα κεράσια της Εύας είναι η ανατροπή όλων όσων γνωρίζαμε, η αγάπη προς τον Άνθρωπο και η αποδοχή ότι η ιερότητα βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής, στο άρρωστο κορμί, στα άδεια θλιβερά δωμάτια, στη δήλωση απουσίας, στο φιλί, στην πράξη του έρωτα. Η ιερότητα έγκειται στη θνητή ευαλωτότητα του ανθρώπου.  Θα τολμούσα να χαρακτηρίσω το βιβλίο πέρα από ανατρεπτικό και αγωνιστικό.

Η αποδοχή του εαυτού μας σημαίνει και η αποδοχή του πλησίον μας; Η Εύα αγαπάει τον εαυτό της; Αποδέχεται, καρτερεί μέσα από την αναζήτηση την ψυχική ανάσταση μέσα στο φθαρτό της σάρκας;
Όταν αποδεχόμαστε τους εαυτούς μας είναι δεδομένο ότι αποδεχόμαστε και τον πλησίον μας. Σε κάθε άλλη περίπτωση, αμυνόμενοι, με αδύναμο εγώ, προβάλλουμε χαρακτηριστικά μας στους άλλους, τα οποία λατρεύουμε ή τα μισούμε. Ένας άνθρωπος που δεν αποδέχεται τον εαυτό του δεν αποδέχεται και την αλήθεια του. Τη μάχεται. Περνά από τη θέση του διώκτη «Έχω δίκιο», του δράστη «Είμαι καλός» και του θύματος «Είμαι αδικημένος» αντί να επικοινωνήσει το είναι του, τις φοβίες του, τα αισθήματά του.  Η Εύα σπάει αυτό το τρίγωνο αποδυνάμωσης. Δεν δέχεται τον διώκτη, δεν γίνεται διώκτρια, δεν θέλει να είναι καλή και κυρίως δεν θέλει να είναι θύμα. Θέλει απλώς να υπάρχει.
Η Εύα όταν γεννιέται στην Εδέμ δεν γνωρίζει τον εαυτό της. Είναι ύπαρξη δεσμευμένη. Κουβαλά την κληρονομιά του θεού της, κουβαλά κανόνες, τον θείο νόμο. Η Εύα γεννιέται και πρέπει να υπακούει, όσο υπακούει όμως δεν υπάρχει αυτεξούσια. Το δέντρο της Γνώσης, είναι η γνώση του εαυτού της. Έτσι η φυγή της από την Εδέμ, η εκούσια έξοδος της πρώτης αποστάτριας, την αναγεννά σε σώμα φθαρτό, η Εύα σαρκούται. Και ζει πια ελεύθερη μα θνητή, βιώνοντας ταυτόχρονα το κέρδος και την απώλεια της ζωής, το αντίτιμο του έρωτα, τη φθαρτότητα, τη μοναξιά. Η Εύα αυτό που αποδέχεται είναι την ίδια τη ζωή, τον φυσικό της κύκλο, αποδέχεται τον θάνατο. Όλα αρχίζουν και κάποτε τελειώνουν. Σημασία έχουν οι μέρες ανάμεσα.

Υπάρχει κάποια σελίδα του βιβλίου σας που θα θέλατε, ίσως, να σταθεί ο αναγνώστης λίγο παραπάνω;
Θα ήθελα να σταθεί σε όλες. Ωστόσο τα δικά μου αγαπημένα ποιήματα είναι τέσσερα: «Ex amore», «Κυλήστε, δάκρυά μου», «Άγια», «Το σημάδι του Κάιν».
Και αγαπημένοι μου στίχοι οι εξής: «Γιατί όσοι αληθινά αγαπιούνται, κοινωνούν ο ένας την ύπαρξη του άλλου. Και είπεν ο Θεός• γενηθήτω άνθρωπος• κι εγένετο Εύα».
«Και κείνος με κοιτά, και λέει ότι αγαπά τον καθ’ ομοίωση θεό.  Όμως εγώ τον σκότωσα, και δεν έχει μείνει τίποτ’ άλλο ν’ αγαπήσει,  παρά μόνο εμένα».
«“Έρχου και ίδε”, μου ψιθύρισε και την εξορία έπαυσα».
Ίσως έτσι νιώθω σε κάθε απόπειρα σύνδεσης, εκεί που οι άνθρωποι ξεγυμνώνονται και τρομαγμένοι ορμούν στο κενό για να συναντήσουν τον Άλλον.

Ετοιμάζετε κάτι νέο να γράψετε; Αν ναι, θα θέλατε να  μας αποκαλύψετε ποιο είναι το κεντρικό του θέμα;
Ναι. Είναι σε αρκετά πρώιμο στάδιο. Την περίοδο αυτή απλώς διαβάζω και συγκεντρώνω πληροφορίες. Το κεντρικό του θέμα είναι το ανεξάντλητο εκείνο της ύπαρξης.

Πού μπορούν να σας συναντήσουν οι αναγνώστες σας διαδικτυακά αλλά και από κοντά;
Στον λογαριασμό μου στο Facebook. Από κοντά με την αφορμή παρουσιάσεων του βιβλίου. Αν με ρωτάτε πού συχνάζω, δεν μένω ακίνητη ποτέ• πάντα στο κέντρο, Εξάρχεια, Πανεπιστημίου, Αθηνάς.